İçeriğe geç
Bio-Circle
Mevzuat ve güvenlik

Atölyede kimyasal güvenliği: GHS etiketi, güvenlik bilgi formu ve depolama

Aktarma kaplarındaki etiketsiz kimyasallar denetimde bulgu, kazada ise ilk müdahaleyi engelleyen bir sorundur. Etiket, güvenlik bilgi formu, ayrı depolama, toplama havuzu ve eğitim kayıtları.

Bio-Circle Teknik Ekip9 dk okuma
Atölyede kimyasal güvenliği: GHS etiketi, güvenlik bilgi formu ve depolama

Bir bakım atölyesinde yapılan kimyasal envanteri 63 kap çıkardı. Bunların 11'i orijinal ambalajından başka bir kaba aktarılmıştı ve üzerinde yalnız kalemle yazılmış bir kısaltma vardı. Ne zararlılık piktogramı, ne ürün adı, ne de güvenlik bilgi formuna ulaşmayı sağlayan bir referans. Bu tablo denetimde idari bir bulgudur; bir sıçrama kazasında ise acil servisin ilk sorusuna, yani hangi maddeye maruz kalındığına cevap verilemez.

Etikette bulunması gerekenler

  • Ürün tanımlayıcısı: ticari ad ve tehlikeli bileşenlerin kimyasal adı.
  • Zararlılık piktogramları: kırmızı çerçeveli eşkenar dörtgen; GHS02 alev, GHS05 aşındırıcı, GHS07 ünlem, GHS08 sağlık tehlikesi en sık karşılaşılanlardır.
  • Uyarı kelimesi: Tehlike veya Dikkat; ikisi birlikte kullanılmaz.
  • Zararlılık ifadeleri (H) ve önlem ifadeleri (P): kod ve tam metin birlikte verilir.
  • Tedarikçi bilgileri: ad, adres ve telefon numarası.
  • Nominal miktar: halka arz edilen ambalajlarda zorunludur.
  • Dil: Türkiye'de piyasaya arz edilen ürünlerde etiket ve güvenlik bilgi formu Türkçe olmalıdır.

Güvenlik bilgi formu: 16 bölüm, atölyede sürekli kullanılan altısı

BölümBaşlıkAtölyede ne için kullanılır
2Zararlılık tanımlanmasıH ve P ifadeleri, etiketin doğrulanması
3Bileşim ve bileşenler hakkında bilgiKısıtlı madde ve SVHC taraması, silikon veya klor kontrolü
8Maruz kalma kontrolleri ve kişisel korunmaSınır değerler, eldiven malzemesi, havalandırma gereksinimi
9Fiziksel ve kimyasal özelliklerParlama noktası, pH, buhar basıncı; depolama sınıfı kararı
10Kararlılık ve tepkimeUyumsuz maddeler; ayrı depolama kararının dayanağı
13 ve 14Bertaraf ve taşımacılık bilgileriAtık kodu, UN numarası, ADR sınıfı

Güvenlik bilgi formunun 16 bölümlü yapısı, Türkiye'de Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik, Avrupa Birliği'nde ise REACH kapsamındaki ilgili ek ile belirlenir. Türkiye'de piyasaya arz edilen zararlı madde ve karışımlar için güvenlik bilgi formunun sertifikalı hazırlayıcı tarafından Türkçe olarak düzenlenmesi gerekir. Formun güncel sürümünün tedarikçiden temin edilmesi ve çalışanların erişebileceği bir yerde bulundurulması işverenin sorumluluğudur; yürürlükteki metnin doğrulanması işletmeye aittir. Envanterdeki her ürün için formun basılı ya da dijital bir kopyası, çalışma alanından birkaç dakika içinde ulaşılabilecek biçimde tutulmalıdır. Acil durumda ihtiyaç duyulan bilgi 4, 8 ve 11. bölümlerde yer alır; bu bölümlerin önceden işaretlenmesi müdahale süresini belirgin biçimde kısaltır.

Ayrı depolama ve uyumsuz maddeler

SınıfBir arada depolanmazGerekçe
Asitler (hidroklorik, fosforik, sitrik)Alkaliler, hipoklorit, siyanür bileşikleriŞiddetli ekzotermik tepkime; hipoklorit ile klor gazı açığa çıkar
Alkaliler (sodyum hidroksit, alkali temizleyici)Asitler, alüminyum ve çinko parçalarNötralizasyon ısısı; alüminyumla temasta hidrojen oluşumu
Oksitleyiciler (peroksitler, nitratlar)Yanıcı sıvılar, organik maddeler, yağYangın ve patlama riski
Yanıcı sıvılar (parlama noktası 60 °C altı)Oksitleyiciler, ateşleme kaynaklarıTutuşma; buhar yoğunluğu havadan ağır olabilir
Aerosol kutularıIsı kaynakları, doğrudan güneş ışığı50 °C üzerinde basınç artışı ve patlama

Depo donanımı: toplama havuzu, havalandırma, yangın

  • Toplama havuzu: yaygın uygulama, depolanan en büyük kabın hacmi ile toplam hacmin yüzde 10'undan büyük olanını esas almaktır. Uygulanacak kriter yerel mevzuat ve yangın yönetmeliğiyle birlikte doğrulanmalıdır.
  • Zemin: kimyasala dayanıklı, sızdırmaz, drenaja bağlantısız. Depolama alanının drenajı yağmur suyu hattına bağlanmaz.
  • Havalandırma: çözücü ve asit depolarında doğal veya mekanik havalandırma; yanıcı sıvı depolarında patlayıcı ortam değerlendirmesi gerekir.
  • Sıcaklık: çoğu su bazlı temizleyici donduğunda emülsiyonu bozulur; 5 °C altına düşmeyen bir alan seçilir. Aerosoller 50 °C üzerinde tutulmaz.
  • Acil donanım: göz duşu ve vücut duşu, tehlike noktasından 10 saniyelik yürüme mesafesinde; emici malzeme ve dökülme seti erişilebilir konumda.
  • Yangın: depolanan sınıfa uygun söndürücü; sınıf D metal yangınları için ayrı söndürücü gerekir.

Kişisel koruyucu donanım ve eğitim kayıtları

  1. Eldiveni güvenlik bilgi formunun 8. bölümüne göre seçin. EN ISO 374-1 kapsamında geçirgenlik seviyeleri tanımlıdır: seviye 2 en az 30 dakika, seviye 6 en az 480 dakika dayanım anlamına gelir.
  2. Nitril eldiven çoğu alkali temizleyicide uygundur; klorlu ve aromatik çözücülerde yetersiz kalabilir, bu durumda butil veya çok katmanlı laminat seçilir.
  3. Göz koruması: sıçrama riski olan işlerde gözlük değil, EN 166 kapsamında yüz siperi veya kapalı gözlük kullanılır.
  4. Solunum koruması gerekiyorsa filtre tipini buhar basıncına ve maddeye göre seçin; A tipi organik buhar, B tipi inorganik gazlar için kullanılır.
  5. Eğitimi işe giriş, ürün değişikliği ve proses değişikliğinde tekrarlayın; katılımcı listesi, tarih, süre, içerik ve eğitmeni içeren kayıt tutun.
  6. Kimyasal envanterini yılda en az bir kez güncelleyin ve güvenlik bilgi formu sürüm tarihleriyle karşılaştırın.
Denetimde ilk bakılan yer depo değil, aktarma kaplarıdır. Etiketlenmemiş bir püskürtme kabı, kağıt üzerindeki tüm sistemin işlemediğini gösterir.
İş güvenliği saha notu
Güvenlik bilgi formu ne sıklıkta güncellenmeli?
Sabit bir takvim yoktur; sınıflandırma değiştiğinde, yeni bilgi edinildiğinde veya kısıtlama getirildiğinde tedarikçi formu güncellemek zorundadır. İşletme açısından pratik yaklaşım, yıllık envanter sırasında sürüm tarihlerini karşılaştırmak ve eski olanları tedarikçiden yenilemektir.
Küçük miktarlar için de ayrı depolama gerekli mi?
Miktar azaldıkça risk azalır ancak uyumsuzluk ortadan kalkmaz. Yaygın uygulama, küçük miktarların ayrı ayrı kimyasal dolaplarında veya bölmeli raflarda tutulmasıdır. Sınır miktarlar ve muafiyetler yerel mevzuata göre değişir ve işletme tarafından doğrulanmalıdır.
Eğitim kaydı ne kadar süre saklanmalı?
Saklama süreleri mevzuatla belirlenir ve maddenin sınıflandırmasına göre değişir; karsinojen, mutajen veya üreme sistemine toksik maddelerle çalışmalarda kayıtların çok uzun süre tutulması gerekir. İşletmenin yürürlükteki metinden süreyi doğrulaması gerekir.
Piktogram sayısı azaltılabilir mi?
Sınıflandırma kurallarında bazı piktogramlar diğerlerinin yerine geçer; örneğin aşındırıcı piktogram bulunduğunda tahriş için ünlem piktogramı ayrıca gösterilmez. Bu öncelik kuralları SEA Yönetmeliği ve CLP kapsamında tanımlıdır ve etiketi hazırlayan tarafından uygulanır.
Paylaş

Bio-Circle Teknik Ekip

Uygulama mühendisliği

Saha denemeleri, banyo analizleri ve devreye alma çalışmalarını yürüten uygulama ekibi. Yazılar atölyede tutulan ölçüm kayıtlarına ve müşteri denemelerine dayanır.

Bio-Circle Teknik Ekip imzalı yazılar

İlgili yazılar